Gastblog: Wat trauma echt is - 1 misverstand waardoor je je pijn niet serieus neemt

Wat trauma echt is

Trauma is niet wat er met je gebeurd is, maar wat er binnenin jou gebeurd is als gevolg van wat er met je gebeurd is. Trauma gaat over wat je zenuwstelsel niet kon verwerken, én over wat je over jezelf bent gaan geloven.

En wat veel mensen niet begrijpen: het kan ook gaan over wat je over jezelf bent gaan geloven als gevolg van wat er níet gebeurde. Zelfs als niemand precies kan aanwijzen waar het begon.

Trauma is niet altijd zichtbaar

Dat een gebeurtenis als een inbraak, een auto-ongeluk of het verlies van een kind traumatisch is, snapt iedereen. Alhoewel er dan ook vaak na enige tijd gezegd wordt dat je er maar eens overheen moet stappen omdat het al zo lang geleden is.

En dat langdurig blootgesteld worden aan huiselijk geweld, misbruik of stress door armoede eveneens traumatisch is en zorgt voor complex trauma, dat willen de meesten van ons ook nog wel geloven. Maar daarvan vinden we dan weer dat deze mensen een ‘stoornis’ hebben of zelfs een last vormen voor de maatschappij. Alsof hun gedrag het probleem is, en niet de pijn die daaronder ligt.

Wat een kind over zichzelf gaat geloven

Maar dat jij bijvoorbeeld als kind gevoeld hebt dat jij niet de belangrijkste was voor je ouders, omdat je vader meer aandacht gaf aan je moeder en de aandacht van je moeder nooit ging over hoe jij je echt voelde – dat zien we niet zo snel als traumatisch.

Mensen denken vaak dat trauma gekoppeld moet zijn aan een concrete gebeurtenis, terwijl het ook kan ontstaan door wat er jarenlang niet gezien, gevoeld of ontvangen werd.

Maar vanbinnen gebeurt precies hetzelfde. Een jong kind kan nog niet op dezelfde manier op zichzelf en de situatie reflecteren als een volwassene. Het denkt niet: “Mijn ouders dragen hun eigen pijn, patronen en onverwerkte trauma’s.” Een kind betrekt alles op zichzelf. En dus trek je als kind conclusies die op jou slaan:

“Ik ben niet belangrijk.”

“Ik ben niet mooi genoeg.”

“Ik ben niet goed genoeg.”

“Ik ben niemand.”

Hoe oude overtuigingen je leven blijven sturen

Deze onbewuste overtuigingen beïnvloeden hoe je denkt, hoe je je voelt en hoe je handelt. En zonder dat je het doorhebt, ben je je hele leven bezig om dit negatieve geloof over jezelf te bevestigen.

Een persoonlijk voorbeeld

Ik geloofde dat ik niet de belangrijkste was, maar dat er altijd één persoon net iets belangrijker was dan ik, omdat ik als kind onbewust voelde dat mijn moeder net iets belangrijker was voor mijn vader dan ik.

Dat dat kwam door een diep trauma bij mijn vader, wist ik als kind natuurlijk niet. Mijn kinderbrein concludeerde gewoon: er is iemand met wie ik moet concurreren om zijn aandacht.

En het stomme is, ik zou je geen enkele concrete situatie kunnen vertellen waaruit ik die conclusie getrokken heb. Het was gewoon wat ik als kind onbewust oppikte en waardoor ik dat ben gaan geloven.

Hoe dat patroon terugkwam in mijn relaties

Ik ontdekte die overtuiging uiteindelijk doordat hetzelfde patroon terugkwam in mijn relaties. Er was steeds iemand anders die leek te krijgen waar ik zo naar verlangde: aandacht en liefde. En ik kwam op de tweede plaats, of ik kreeg maar een beetje.

Zelfs in mijn vriendschappen zag ik dit patroon terug: bij mijn beste vriendinnen was er altijd iemand met wie ik moest concurreren. Ik was nooit écht iemands ‘bestie’.

Pas toen ik ontdekte dat daar de overtuiging ‘ik ben niet belangrijk’ onder zat, kon ik gaan onderzoeken of die overtuiging eigenlijk wel waar was. En kon er langzaam iets nieuws ontstaan.

Alleen: hoe belangrijk bewustwording ook is, dan ben je er nog niet.

Trauma zit ook in je lichaam

Trauma betekent namelijk ook dat er te snel of te veel informatie via je zintuigen is binnengekomen, waardoor je zenuwstelsel het niet heeft kunnen verwerken. Anders gezegd: de informatie wordt ergens in je lichaam opgeslagen, en er komt een lading omheen te zitten. Een soort elektrisch hekje, zou je kunnen zeggen.

Trauma zit dus niet óf in je hoofd, óf in je lichaam. Het leeft in je hele systeem: in je overtuigingen, je reacties, je lichaam, je keuzes en de manier waarop je jezelf wel of niet durft te laten zien.

Wat er gebeurt als iemand je rode knop raakt

Als iemand per ongeluk jouw trauma – of jouw ‘rode knop’, zoals dat in het boeddhisme ook wel wordt genoemd – aanraakt, schiet je terug in die lading. Je voelt je weer zoals je je voelde op de leeftijd dat het trauma ontstaan is. En zo reageer je ook.

Niet met opzet, maar omdat je op dat moment oprecht niet anders kunt. Je zit immers gevangen binnen dat elektrische hekje. Eruit stappen voelt op dat moment bijna onmogelijk, omdat het zoveel pijn doet.

Herstel is mogelijk

Maarrr… herstel is mogelijk. Voor mij begon herstel niet met ‘eroverheen stappen’, maar met herkennen wat ik over mezelf was gaan geloven. Naast die bewustwording, was het ook belangrijk om te werken met de lading die nog in mijn lichaam zat. Wat mij daarin heel goed geholpen heeft, is emotieve therapie.

Er zijn nog veel meer methodes die heel goed werken; ga vooral op zoek naar een manier van traumaverwerking die goed bij jouw past.

Je hoeft geen bewijs te hebben om je pijn serieus te nemen

Misschien herken je dat je niet precies kunt aanwijzen waar iets begon, maar dat je wel voelt dat je al heel lang leeft vanuit een overtuiging die pijn doet. Dat je jezelf kleiner maakt, aanpast, wegcijfert of steeds opnieuw op de tweede plaats zet, zonder te begrijpen waarom.

Dan hoef je niet eerst met een dossier vol bewijs te komen voordat je je eigen pijn serieus mag nemen. Soms begint herstel juist bij: erkennen dat iets in jou ooit een conclusie heeft getrokken die toen logisch was, maar nu niet meer waar hoeft te zijn.

Dat is wat het voor mij zo belangrijk maakt om onzichtbaar trauma zichtbaar te maken. Niet om iemand de schuld te geven, maar om eindelijk erkenning te geven aan wat je misschien al je hele leven voelt.

Lees meer over Nicole Schlösser